News

Home News Article

Hung Tran, founder of Got It: improve your workers’ base knowledge for a better outcome

  July 15, 2020

Got It là công ty cung cấp các dịch vụ chia sẻ kiến thức trên nhiều lĩnh vực. Got It đang phát triển chóng mặt để có thể trở thành một “startup kỳ lân” (công ty khởi nghiệp được định giá từ 1 tỷ USD) trong tương lai gần. Got It đang hợp tác với những công ty công nghệ hàng đầu để cùng cung cấp dịch vụ chia sẻ kiến thức cho người dùng toàn cầu. Tiến sĩ Trần Việt Hùng, sáng lập viên của Got It, thành viên trẻ nhất của Tổ tư vấn của Ủy ban quốc gia Đổi mới giáo dục và đào tạo, đồng thời tham gia vào Ban cố vấn của cuộc thi Hack4Growth có buổi chia sẻ cởi mở, thẳng thắn với nhiều thông tin thú vị về công nghệ, giáo dục, góp ý cho thí sinh dự cuộc thi và kinh nghiệm phát triển Startup.

Cuộc phỏng vấn do Tiến sĩ Lưu Vĩnh Toàn, Chuyên gia công nghệ Tìm kiếm thông tin tại Thụy Sĩ, một trong các Mentor của cuộc thi Hack4Growth thực hiện.

tiến sĩ Trần Việt Hùng, sáng lập viên của Got It là thành viên trẻ nhất của Tổ tư vấn của Ủy ban quốc gia Đổi mới giáo dục và Đào tạo giai đoạn 2016-2021 và thành viên Ban cố vấn Hack4Growth
Trần Việt Hùng, sáng lập viên của Got It

PV: Chào Hùng, trước tiên anh xin đại diện cho Tổ chức Các nhà Khoa học và Chuyên gia Việt Nam Toàn cầu AVSEGlobal cảm ơn Hùng đã nhận lời tham gia Ban cố vấn cuộc thi Đổi mới sáng tạo Hack4Growth và dành thời gian cho buổi trao đổi hôm nay. Hy vọng Hùng và Got It vẫn yên ổn trong giai đoạn đại dịch Covid-19. Hùng có thể chia sẻ một chút những sự kiện đáng nhớ với Hùng và Got It trong 3 tháng vừa qua khi Covid-19 càn quét qua rất nhiều nơi trên thế giới?

Chào anh Toàn và rất cảm ơn anh vì buổi nói chuyện ngày hôm nay. Như mọi người biết Covid-19 ảnh hưởng mọi nơi, một doanh nghiệp trên thế giới dù ít hay nhiều.

Về mặt kinh doanh, đối với Got It là một nhà cung cấp các dịch vụ chia sẻ kiến thức trên nhiều lĩnh vực khác nhau thì một số mảng hoạt động rất là tốt. Ví dụ lĩnh vực giáo dục trong đợt Covid số lượng sử dụng tăng lên đến 5 lần. Tuy nhiên những mảng khác liên quan đến B2B Sale bị chậm lại do không có cơ hội gặp trực tiếp với khách hàng để mình chốt được hợp đồng. Một số khách hàng cũng bị ảnh hưởng trực tiếp bới Covid-19 chuyển sang chế độ “thắt lưng buộc bụng”, tạm dừng hợp đồng hay các dự án không phục vụ cho mục tiêu sống sót của họ.

Về mặt team thì ở Mỹ lockdown rất nhiều nơi, toàn bộ team phải làm việc ở nhà. Thực ra Got It là công ty toàn cầu, từ trước đến giờ có team ở Việt Nam, ở Mỹ, ở Ấn độ. Ở Mỹ cũng có nhiều nhóm ở các thành phố khác nhau nên hình thức làm việc phân tán và online cũng đã diễn ra. Nhưng mức độ ở toàn công ty thì lần này là lần đầu tiên. Thời gian đầu cũng ít nhiều ảnh hưởng đến hiệu suất , sau đó team nghĩ ra các sáng kiến để làm sao làm việc cho hiệu quả hơn.

Team ở Việt nam cũng tương tự làm việc ở nhà từ sau khi nghỉ tết đến tận tuần trước (giữa tháng 5) mới quay lại làm việc ở văn phòng với quy mô rất nhỏ khoảng 25% để tuân theo quy trình 3 bước để quản trị rủi ro và chỉ làm việc thực sự bình thường nếu các chuyến bay quốc tế trở lại bình thường. Kỷ niệm, không biết là vui hay buồn, là bị nhốt trong nhà 3 tháng mà vẫn sống sót.

PV: Mặc dù đợt đại dịch để lại những hậu quả đáng tiếc nhưng cũng giúp chúng ta có một trải nghiệm mới về tầm quan trọng của công nghệ trong giáo dục. Ví dụ việc học trực tuyến được áp dụng hầu hết ở mọi nơi trên thế giới. Chính Got It cũng thấy lượng sử dụng tăng lên gấp 5 lần. Là người hoạt động lâu năm trong lĩnh vực phát triển công nghệ, lại là thành viên Tổ tư vấn của Ủy ban quốc gia Đổi mới giáo dục và đào tạo, theo Hùng những công nghệ gì có thể giúp cải tiến việc đào tạo, giáo dục ở Việt Nam và thế giới sau giai đoạn này?

Thực tế thì đại dịch Covid-19 này như một đòn bẩy chưa từng có trong lịch sử giúp cho thế giới nhận ra được là thế giới chưa sẵn sàng. Mình nghĩ là mình biết nhiều thứ, kiểm soát nhiều thứ nhưng hoá ra đây là bài kiểm tra cho thấy mình chưa biết nhiều những gì đang diễn ra. Nên thế giới gọi là nhanh tay dập lửa thôi chứ không phải là có kế hoạch, có công nghệ hay công cụ hiệu quả. Nó khiến mọi người, đặc biệt là giới công nghệ phải nghĩ lại nhiều thứ.

Chẳng hạn như sử dụng những công nghệ giáo dục online vừa qua thực sự là vì không có lựa chọn nào khác. Hoặc là học hoặc là nghỉ nên nó rơi và tình trạng ép buộc. Các công cụ công nghệ hiện tại thiết kế ra là để bổ trợ cho giáo dục truyền thống, không phải là công cụ thay thế hoàn toàn. Có những công cụ mình thấy được dùng rất nhiều nhưng thực sự nó là “giật gấu vá vai”. Còn mô hình truyền thống vẫn nằm trong đó. Các công cụ này chỉ chứng minh một điều là từ trước đến giờ mọi người có thể nghi ngờ, phản đối nó nhưng giờ nó vẫn diễn ra trong thời gian đủ dài để mọi người thấy nó có khả năng. Nhưng khi đại dịch hết thì nó sẽ hết theo.

Cái đọng lại cho những người muốn tạo hay tận dụng công nghệ mới cho giáo dục là “có thể” nhưng phải đưa ra mô hình khác biệt để xem có tốt hay không. Sản phẩm giáo dục là rất đặc biệt vì nó tạo ra một con người. Nếu sản phẩm giáo dục tốt thì một con người nếu có đủ phần giáo dục cơ bản sẽ thành con người độc lập, có thể tạo giá trị cho xã hội, không là gánh nặng cho xã hội. Vì thế một sản phẩm giáo dục không thể làm bừa, không thể nhanh chóng được, cần thời gian để cho thấy một con người là “ổn” sau khi có phần giáo dục cơ bản.

Thực tế mọi người vẫn tin vào giáo dục truyền thống vì nó được đúc kết trong cả ngàn năm, nhưng bây giờ có cơ hội không có nghĩa là mình cứ làm ào ào. Người làm sản phẩm giáo dục, công nghệ giáo dục phải là người có tâm, có đam mê và tình yêu ở trong đấy thì mới theo được vì quá trình nó rất là dài, nhiều khó khăn nhiều thứ mình không biết được. Nên chỉ nhảy vào kiếm tiền thì không phải lĩnh vực tốt để lao vào.

PV: Hùng có thể cụ thể hơn những sản phẩm Hùng cho là “giật gấu vá vai” đó thì có thể cải thiện nó ở điều gì?

Bây giờ nếu anh nhìn thấy các thầy cô giáo dùng các công cụ video conferencing như Zooms, Team, Google Classroom,.. để cô trò trao đổi với nhau thì mới giải quyết được vấn đề thứ nhất của giáo dục là “truyền tài được nội dung” về bài giảng, bài học. Tuy nhiên anh thấy nội dung giáo dục nhiều thứ mình tự học được. Trong giáo dục còn khía cạnh nữa là “social aspect”, đó là khía cạnh xã hội, tâm lý. Không chỉ kiến thức mà còn phải có nhu cầu giao tiếp, gặp gỡ, nói chuyện. Bây giờ công nghệ thay thế nào khía cạnh đó thì chưa biết.

Một ví dụ là chương trình phổ thông 12 năm, mình có thể dùng công nghệ giáo dục “cá nhân hoá”, “nén” nó lại, thay vì 12 năm để có kiến thức phổ thông cơ bản có khi chỉ mất một nửa thôi là hoàn toàn có thể. Mỗi học sinh có một khả năng học, cách học khác nhau. Có những người mà thầy giáo nói xong không hiểu bài ngày, chưa được điểm cao không phải người kém. Có thể cách giảng bài của thầy chưa phù hợp với học sinh này nhưng phù hợp với học sinh khác. Anh cứ thử nhìn lại trong quá trình anh đi học chắc chắn sẽ có thầy giáo mình rất là thích, có cảm giác mình học bài thầy này sao dễ thế bởi vì cách giảng của thầy hợp với mình. Hoặc có môn hợp với học sinh khác nhưng mình thấy nó rất khó khăn với mình. Những cái này công nghệ có thể giúp được rất nhanh chóng, đó là xem kiến thức người học sẽ tiếp thu thế nào, tối ưu hoá để rút ngắn thời gian học lại. Thời gian còn lại mình sẽ suy nghĩ tận dụng thế nào cho tốt hơn.

Thế nên em nói “giật gấu vá vai” chỉ là cái công cụ truyền tải bài giảng vì mình không đến lớp được, gặp nhau được, thực sự nó chưa có gì “sâu” hơn một cái công cụ để nói chuyện với nhau.

PV: Cuộc thi Hack4Growth do AVSEGlobal tổ chức có một số bài dự thi trong lĩnh vực Giáo dục. Là một người đã xem chấm các bài thuộc lĩnh vực này, Hùng thấy các bài dự thi này có những nét tích cực gì? Theo Hùng những hồ sơ dự thi nên chú ý cải tiến các điểm gì?

Em có may mắn là được đọc và duyệt qua hồ sơ giai đoạn 1 của các đội dự thi ở trong mục giáo dục. Phần đánh giá chi tiết em đã gửi lại ban tổ chức. Em có thể phân loại qua 3 nhận xét sau:

Thứ nhất như em đã trao đổi làm giáo dục nó phải là sản phẩm dài hơi. Phải là người có cái tâm, tình yêu và đam mê (passion) thì mới làm giáo dục. Chứ nếu mình nghĩ ở Việt nam bố mẹ trả rất nhiều tiền cho con đi học nên mình làm sản phẩm giáo dục để kiếm tiền thì có thể là suy nghĩ chưa chính xác, giáo dục chưa chắc là cách kiếm tiền nhanh.

Thứ hai có một số đội còn quá “trẻ” (junior), có bạn vẫn đang ở trường nên các bạn đưa ra bài dự thi còn khá lý thuyết. Lời khuyên cho các bạn là mình phải dành thời gian cụ thể xem nhu cầu bài toán mình giải quyết như thế nào. Ví dụ mình có mở một trung tâm tiếng Anh nữa thì dù cách dạy có mình có thay đổi một chút thì cùng không thay đổi cách nhìn của thị trường và xã hội về sản phẩm đó và mình scale-up nó lên rất là khó vì mình tận dụng được công nghệ rất là ít ở trong đó.

Thứ ba là có một số đội thi sản xuất phần cứng hay phần mềm, nhưng vẫn mang tính chất bổ trợ cho giáo dục truyền thống. Người ta hay có câu “Don’t reinvent the wheels”. Ở đây mình không hoài nghi gì về khả năng các bạn có thể làm được công cụ như thế. Nhưng cần phải xem thị trường có cần hay không và một thông số chính là thời gian đưa sản phẩm ra thị trường vì mình phải đưa sản phẩm ra thị trường càng nhanh càng tốt, nên phải có prototype thật nhanh để thử thị trường. Đây không chỉ là cuộc đua công nghệ chứng minh mình làm được cái này cái kia mà quan trọng là thị trường người ta cần mình như thế nào.

PV: Hùng đang phát triển công ty ở cả 3 nơi là Mỹ, Việt Nam và Ấn Độ và đặc biệt đã xây dựng một team Got It khá mạnh ở Việt Nam. Anh có đọc các bài viết của các bạn nhân viên Got It ở Việt Nam thấy rất ấn tượng với sự sâu sắc về kiến thức các bạn chia sẻ và thể hiện văn hoá công ty startup rất tốt. Hùng có thể chia sẻ kinh nghiệm phát triển startup ở 2 nơi khác nhau thế nào? Ví dụ khác biệt văn hoá startup, làm thế nào vượt qua chuyện đó và và có bí kíp gì để xây dựng một team Startup mạnh ở Việt Nam?

Việc xây dựng team rất là quan trọng. Thế giới bây giờ rất phức tạp, để đưa ra được sản phẩm có giá trị đến người dùng thì phải có cả team. Đã qua cái thời một người nhốt trong nhà 24 tiếng để làm làm ra một sản phẩm làm thay đổi đổi thế giới hoàn toàn. Một team phải làm sao 1+1 bằng 3, 4 chứ không phải 1+1 bằng 2 nữa.

Có thể nói khó có công ty nào ở Việt Nam có team như Got It vì nhiều công ty lớn bỏ tiền ra trả lương gấp 3, 4 lần để lấy người mà các bạn không đi. Nên mấu chốt là chọn người phù hợp. Những bạn giỏi nhất chưa chắc là người phù hợp, vì có bạn giỏi không những không làm được việc mà còn làm cho Team yếu đi. Có những bạn đạt giải quốc tế không làm được việc nhưng lại ích kỷ, đòi hỏi thì phải quyết ngay.

Để có team hôm nay ở Got It là cả quá trình học hỏi. Những thành viên ban đầu do quen biết thì có thể làm việc với nhau. Sau đó mở rộng phải áp dụng các phương pháp khác nhau tuyển người. Có phương pháp hỏng hoàn toàn. Ví dụ ban đầu chỉ tuyển những bạn rất giỏi có giải quốc gia, quốc tế bằng mọi giá, nhưng các bạn cũng không làm được. Rồi tuyển những người có kinh nghiệm cũng không được vì văn hóa làm việc ở Silicon Valley rất khác. Có những bạn nói em làm nhiều, có kinh nghiệm để việc đấy em làm, nhưng khi làm hệ thống to cứ làm là sập, làm rồi lại sập, stress quá bạn ấy phải đi.

Đã có thời điểm công ty tưởng không tuyển nổi người, đã nghĩ là chuyển sang Singapore tuyển người bên đó vì nhiều bạn học bên Singapore xong có khả năng sang thẳng Silicon Valley làm việc. Nhưng trước khi quyết định cả nhóm ngồi nghĩ lại thấy: thực tế các bạn Việt Nam ở lại nước ngoài, làm việc ở các công ty lớn chẳng kém ai cả, rất khá, thì tại sao mình không tuyển được? Ngồi phân tích ra vì sao những lần tuyển trước hỏng thì thấy là: (1) mình tuyển sai đối tượng. Những đối tượng học giỏi nhưng không phải để làm việc. (2) mình tuyển những người có kinh nghiệm nhưng là người có kinh nghiệm làm công ty ở Việt Nam, chưa có kinh nghiệm làm các sản phẩm toàn cầu (global), chưa làm với team có sự đan xen văn hóa (cross cultural). Có những bạn đã ra nước ngoài nhưng chỉ đi du lịch chứ chưa thực sự làm việc với đồng nghiệp ở các nơi khác.

Vì thế Got It chuyển mục tiêu là tuyển các bạn trẻ rồi mình đào tạo. Dựa vào các kinh nghiệm sai lầm trước để lọc ra các bạn phù hợp. Thường thì các bạn trong lớp nằm trong khoảng từ 3% đến 15% là hợp. Các bạn top 1-2% có thể chỉ phù hợp với học và thi. Khi tuyển vào công ty phải dành rất nhiều thời gian xây dựng chương trình đào tạo. Có thể nói chương trình đào tạo ở Got It rất chuẩn để sau một thời gian các bạn cứng cáp có thể làm việc không có vấn đề gì với các Product Manager ở bên team Silicon Valley. Có những bạn vào Got It chỉ là thực tập viên nhưng được đào tạo dần cứng cáp giờ đã là tech-lead của team làm việc với những đối tác lớn tại Mỹ..

Còn quá trình tuyển dụng ở Got It như anh đọc Blog sẽ thấy rất dài dòng, nhiều người không thích. Nhưng biết làm sao được vì tuyển một người sai vào công ty nó thiệt hại cho Team rất nhiều. Nên Team rất kỹ trong tuyển chọn, bạn nào không phù hợp quyết định thôi rất nhanh.

PV: Thế chương trình đào tạo là do công ty xây dựng hay lấy từ bên ngoài vào?

Do công ty xây dựng chứ vì mình biết skill-set công ty mình cần là gì. Thực ra có những thứ kỹ sư công ty em rất giỏi, mức độ world-class nhưng có những thứ họ không biết gì vì ngành này rất rộng. Tuy nhiên phụ thuộc vào dự án mình làm mình tập trung đào tạo cơ bản cho các bạn ấy thật chắc chắn để nếu có mở rộng thêm các bạn hoàn toàn có thể tự học được. Khi tuyển dụng bọn em kiểm tra phần kiến thức nền tảng (Foundation) rất kỹ. Không cần quá nhiều, chỉ cần 5 yếu tố chính bọn em quan tâm: (1) Data structures – Algorithms (2) Object Oriented Programming (3) Design Patterns (4) Databases (5) Networking and Operating Systems. Có cái Foundation cứng và kỹ thì các bạn học cái mới rất nhanh.

Có cái không may ở môi trường Việt Nam là ít khi các bạn được sử dụng những thứ đó nên nhiều bạn bị quên. Rồi người đi trước bảo người sau học cái đấy chẳng để làm gì, nên chỉ học cho qua. Thực ra các bạn chưa có cơ hội giải quyết các vấn đề về khoa học máy tính thật là khó. Mọi người chưa gặp phải tình trạng “vò đầu bứt tai” vì các thư viện mở mình lấy trên internet về nó không hoạt động trong trường hợp cụ thể mà sản phẩm của công ty cần. Vì thế mọi người phải tự tìm cho mình giải pháp, lúc đấy thực sự là “hard problem” và kiến thức cơ bản về khoa học máy tính sẽ giúp mình lúc đấy.

Ví dụ Bộ môn khoa học máy tính ở trường Đại học Bách khoa Hà nội có rất nhiều môn Foundation nhưng các bạn chỉ học cho qua, chưa có cơ hội giải quyết vấn đề khó nên thấy được ý nghĩa của nó. Got It rất kỹ trong vấn đề đó. Có những bạn phỏng vấn vào công ty thấy chưa ổn nhưng vẫn nhận vào làm thực tập và đào tạo cả phần Foundation bởi thấy bạn đó có thái độ tốt, sáng dạ, thông minh nhưng có thể hiểu sai hay hổng đâu đấy vì rõ ràng là đưa vấn đề bạn ấy vẫn làm được.

Có đợt Got It đưa ông Peter Relan CEO Got It sang Việt Nam giao lưu với các bạn sinh viên Bách Khoa. Ngày xưa ông ấy là Co Founder/CTO của WebVan, phải làm hệ thống xếp hàng, đóng gói và phân phát sản phẩm thuộc dạng phức tạp nhất thế giới lúc bấy giờ. Ông bảo các bạn có biết thuật toán Knapsack để làm gì không? Cái hộp chuyển đồ cho khách hàng phải đặt cái này vào trước, cái này vào sau, để hộp đựng đồ bé gọn nhất và đừng bao giờ để trứng ở dưới để gửi đi. Rồi bài toán Travel Salesman, đi giao đồ làm thế nào để đi một chiều trở về cho nhanh nhất. Thuật toán là đấy chứ đâu, không phải cái gì đao to búa lớn mà nó rất sát sườn. Các bạn chưa có cơ hội có bài toán dùng các kiến thức đấy. Ở Got It thì các bạn buộc phải dùng, nếu không hệ thống không chạy hoặc bị sập.

PV: Anh cũng nghĩ chắc chắn chương trình đào tạo ở Việt Nam sẽ tốt hơn khi đưa các vấn đề thực tế vào bài giảng, đúng không? Đưa những người có kinh nghiệm về trao đổi với các bạn. Bản thân anh cũng thấy có những cái mình học ở trường sau 10 năm hay đến tận bây giờ mới đụng đến, mới “À, hoá ra hồi trước cái này mình được học rồi”.

Em có cơ hội trao đổi với các thầy cô, ở những trường như Bách khoa có những thầy cô trẻ, rất “open-minded” nên có các cơ hội hợp tác đào tạo. Got It cũng định tổ chức một lớp ở Bách Khoa Hà Nội nhưng vì dịch Covid-19 nên không tiếp tục được. Đã có khoá học Full-Stack Engineer, lựa chọn các bạn Foundation tốt để dạy các bạn kỹ năng thực tế, những thứ các bạn sinh viên chưa bao giờ được thấy. Mô hình này không phải là mới vì các công ty như Apple, Microsoft có có những lớp ở Stanford họ dạy những thứ rất kỹ, chi tiết nhưng thực tế, các thứ sau khi ra trường mọi người sẽ đụng phải. Đây là những gì Got It đang làm với Bách Khoa Hà Nội. Hy vọng nhiều công ty, nhiều trường hơn nữa cùng tham gia vào chương trình như vậy để các bạn sinh viên có bước đầu tiên thâm nhập thực tế.

Hy vọng cách làm này sẽ thay đổi một vấn đề xã hội ở Việt Nam là nhu cầu gia công phần mềm rất lớn. Gia công phần mềm thì mình cứ làm theo quy trình thôi, không phải nghĩ nhiều. Thành ra học chểnh mảng có khi vẫn có việc, có lương thì tại sao phải phấn đấu? Em không biết nên cười hay nên khóc. Hy vọng sẽ có nhiều người thực sự làm sản phẩm.

Mọi người đều thấy bài học của Ấn độ và Trung Quốc. Ấn Độ đi theo con đường gia công phần mềm. Trung Quốc đi theo con đường sản phẩm. Nhưng bây giờ Trung Quốc ở đẳng cấp hoàn toàn khác. Cái này nhìn thực tế thấy ngay. Tuy nhiên chính sách quốc gia mình còn nhiều yếu tố khác nữa mình không thể nhận xét nếu không rõ, nhưng nhìn kết quả là thấy đi con đường nào là con đường dài hơi. Ngắn hạn có thể chưa có tiền ngay nhưng dài hạn có thể thay đổi cả một cuộc chơi.

PV: Tức nhiên giai đoạn này Hùng vẫn tập trung cho Got It, giả sử Hùng là một nhà đầu tư và có thể đầu tư vào một startup về Công nghệ giáo dục ở Việt nam, Hùng sẽ chọn một dự án thế nào để đầu tư?

Thực tế không phải tương lai mà bây giờ em đã có các hoạt động để giúp cho các em học sinh tiếp xúc với các công nghệ khi còn nhỏ tuổi. Em đã cùng với các bạn bên Mỹ lập tổ chức phi lợi nhuận với tên gọi “STEAM for Vietnam” (Science Technology Engineering Art and Math for Vietnam). Mục tiêu ban đầu là dạy trẻ em từ cấp hai có thể lập trình. Cá nhân em đã thực hiện để một cậu học sinh lớp 6 thực tập ở Got It cả một mùa hè. Kết quả sau một mùa hè bạn ấy học được, làm được rất tuyệt. Thậm chí các chú sinh viên học đại học mà vớ vẩn cũng không lại. Bản thân em cũng dạy chính các con của em lập trình.

Giờ mình nhìn lại những người làm công nghệ giỏi người ta đều tiếp xúc với việc lập trình từ 10 tuổi hay hơn chút như Elon Musk, Mark Zuckerberg, Bill Gates.., không thể kể hết bao nhiêu người. Tổ chức này sẽ dạy lập trình, tức nhiên với trẻ con mình không thể dạy như người lớn. Màn hình đen xì toàn chữ lằng nhằng 3 phút bọn trẻ sẽ chán. Mình phải dạy làm sao các em vừa học vừa chơi được, thực sự thấy điều các em muốn, không bị áp đặt. Trong quá trình chơi các em học được kỹ năng lập trình.

Tại sao lại lập trình? Vì mọi người thấy những người học Computer Science hay Software Engineer có tư duy giải quyết vấn đề rất khác. Một là bài toán ban đầu giao cho họ có vẻ rất khó khăn, mù mờ (vague). Tự dưng làm cái này cái kia không biết bắt đầu thế nào. Kỹ năng đầu tiên học được là “đóng khung vấn đề”. Thêm các ràng buộc vào để từ một cái gì đó mù mờ, khó khăn thành bài toán giải được. Nó khác với Toán học là kể cả một bài toán dễ hay rất khó anh luôn có đề bài rất rõ ràng.

Tiếp theo đó là kỹ năng “chia nhỏ vấn đề”, chia vấn đề lớn thành vấn đề nhỏ hơn đến mức có thể giải được sau đó gộp lại thành lời giải cuối cùng. Trong quá trình chia gộp như thế nhiều thứ được giải quyết song song, nhiều phương pháp tối ưu được áp dụng. Vì thế nếu trẻ em học được kỹ năng giải quyết vấn đề của Khoa học máy tính thì kể cả sau này không làm trong ngành khoa học máy tính hay thành kỹ sư công nghệ, làm ngành khác thì cái tư duy đó giúp độ hiệu quả của productivity vẫn tăng lên gấp nhiều lần.

Bọn em cũng suy nghĩ thì thấy các em cấp một thì còn bé quá, nên để các em vẫn là trẻ con. Chỉ có cấp hai, lớp 6,7,8 là phù hợp, còn lớp 9 các em chuẩn bị lo thi vào cấp 3, hướng nghiệp. Như thế là có một sweetspot (điểm tối ưu chi phí và lợi ích) 3 năm để mình tập trung vào đối tượng đấy trước để dạy.

Bọn em cũng chọn phương pháp MOOC, cụ thể là Live MOOC. Trẻ em thường không thể tập trung tự học bằng cách xem các bài giảng video ghi sẵn như người lớn được, 3 phút là ngọ nguậy nên phải “chọc” các em một cái. Và công cụ lựa chọn là Scratch, một dạng block programming: Nó như xếp hình Lego mà cuối cùng nó ra được một chương trình máy tính, ra được cái game, có thể share được, chiến đấu được với nhau. Như đã đề cập đây là cách để các em học được tư duy lập trình một cách trực quan và dễ dàng nhất, theo kiểu Học mà chơi, chơi mà học. Nắm được tư duy lập trình vô cùng quan trọng, sau đấy các em sẽ tùy theo sở thích và mục tiêu cụ thể để tiếp tục học các ngôn ngữ lập trình truyền thống như Python, JavaScript, etc.

Đây là cái bọn em đang làm, đã lập được tổ chức này ở Mỹ, đang tuyển tình nguyện viên, các materials thì đã lựa chọn được rồi dự định mùa hè này sẽ bắt đầu. Có thể nói đây là sự đầu tư từ ngay bây giờ chứ không phải tương lai nữa. Mình càng để chậm càng lỡ mất cơ hội. Việt Nam có lợi thế là số đối tượng ở chương trình này lên đến 5 triệu người. Nếu từ số lượng đấy chỉ cần vài chục nghìn đi theo chương trình để người ta làm việc hiệu quả gấp 5 gấp 10 lần thì đã là thắng lớn. Không có sự đầu tư nào hiệu quả như vậy vì mọi thứ gần như miễn phí, chương trình này hoàn toàn muốn giúp cho các bạn trẻ có cơ hội tiếp xúc lập trình.

Tình nguyện viên là những ai? Là các cô, chú đi ra nước ngoài học hành, sau đó làm việc ở các công ty công nghệ hàng đầu, cũng rất dễ để kết nối. 5, 10 năm trước các cô các chú cũng như các em thôi, nên nếu các em theo chương trình này thì ít nhất được như các cô các chú, thậm chí là hơn. Các bạn kỹ sư Việt Nam ở các nước khác em chưa có dịp nói chuyện, nhưng các bạn kỹ sư ở Silicon Valley thì đã rất sẵn sàng tham gia chương trình này bởi vì thực sự thời gian mình đóng góp vào đây không phải quá nhiều, nhưng ảnh hưởng của nó rất là lớn. Đấy là “payback” hay dịch vụ cộng đồng mọi người có thể giúp. Đó là cái em sẽ đầu tư vào rất nhiều để làm.

Còn việc đầu tư vào một Startup về giáo dục thì cũng tương tự: Mình xem bạn nào đưa được một mô hình mới, thực sự là thay đổi chứ không phải là mô hình bổ trợ cho hệ thống giáo dục cũ nữa thì là những thứ em quan tâm. Đó là những dự án phải tận dụng công nghệ một cách triệt để, rất sâu như Trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), có thể tùy chỉnh hoá (Customization), cá nhân hóa (Personalization).

PV: Hiện đại dịch Covid-19 gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế, rất nhiều ngành dịch vụ phải tạm thời đóng cửa, vì thế các Startup gặp rất nhiều khó khăn vì thiếu vốn và mất tập khách hàng. Theo Hùng đây có phải là thời điểm thích hợp để triển khai một Startup? Nếu bắt đầu thì nên chú ý điều gì?

Một Startup công nghệ được tạo ra phải có một nhiệm vụ cụ thể nào đó. Xã hội vẫn vận hành, con người vẫn sống, vẫn có những nhu cầu công nghệ có thể giúp được. Lúc nào cũng thế đều có các cơ hội để công ty Startup được thành lập, không phải vì đợt dịch này mà mình không nên có.

Có câu chuyện là trong chính đợt dịch này mọi người đều thấy trong và sau đại dịch thì nhu cầu làm việc online tăng lên. Nên mô hình quản trị truyền thống sẽ rất thay đổi. Không có kiểu chấm công hay cảnh một ông quản lý đi lòng vòng xem người này hay người kia làm việc hay không. Mô hình đấy nó không đáp ứng được thế mạnh của nó ở trong môi trường này nữa. Nên người ta chuyển sang “data driven”, “KPI”, “metrics”. Đấy là những cái công ty người ta sẽ chuyển đổi, doanh nghiệp cần các công cụ, công nghệ hỗ trợ người ta. Từ nhu cầu thực tế như thế thì em cũng đã đầu tư và hỗ trợ một công ty ở TP Hồ Chí Minh là Filum vừa ra mắt sản phẩm, hoàn toàn tập trung vào Big Data và AI để giúp các doanh nghiệp tận dụng dữ liệu trong các hoạt động của người ta.

Ví dụ đó cho thấy trong bất kỳ hoàn cảnh nào mọi người đều có thể lập ra những startup mới, giải quyết nhu cầu xã hội tại thời điểm đó hay tương lai gần. Đó là những nhu cầu luôn luôn có.

PV: Cảm ơn Hùng rất nhiều về những chia sẻ rất thú vị, chúc Hùng tiếp tục gặt hái nhiều thành công trong sự nghiệp trong thời gian tới.

Lưu Vĩnh Toàn.

Related News